Rozgrywka Age of Empires stawia przed graczem cel rozwinięcia nacji rozpoczynając od garstki wieśniaków w epoce kamienia, do potężnej cywilizacji w epoce żelaza z rozwiniętą technologią i uzbrojeniem. By zapewnić sobie zwycięstwo, gracz musi zbierać zasoby (drewno, żywność, złoto i kamień), którymi zapłaci za jednostki, budynki i rozwój technologii. Choć jest możliwe takie ustawienie gry, by wygrana była oparta na osiągnięciach ekonomicznych, w praktyce większość graczy skupia się na rozbudowie siły militarnej i podboju przeciwników.
Istotną częścią gry jest awansowanie przez kolejne epoki. W grze występują cztery: epoka kamienia, epokę narzędzi pracy (neolit), epoka brązu i epoka żelaza. Awans do każdego z wymienionych okresów zachodzi w centrum miasta. Do jego przeprowadzenia wymagana jest znaczna ilość zasobów. Każda taka aktualizacja zapewnia dostępność nowych typów budynków, jednostek oraz technologii. Aby dostać się do kolejnego okresu, konieczne jest posiadanie dwóch budynków z obecnej ery (oraz, oczywiście zasobów z osobna określonych dla każdego procesu).