Na obszarze Niderlandów, zamieszkanych przez ludność pochodzenia germańskiego (na północy) i romańskiego (na południu), renesans pojawił się dopiero w XVI wieku. Ciągłe walki i niepokoje hamowały gospodarkę i nie sprzyjały rozwojowi architektury. Kierunki napływu nowych prądów, z uwagi na skomplikowaną sytuację polityczną tego regionu, były zróżnicowane. Po zawarciu traktatu utrechckiego w 1579 r. północna część terenu odzyskała niepodległość, a południowa nadal pozostała pod panowaniem hiszpańskim. Ten podział znalazł swoje odbicie w powoli rozwijającym się nowym stylu w architekturze. W prowincjach, które odzyskały wolność i nadal walczyły o jej utrzymanie, bardzo niechętnie odnoszono się do wzorów włoskich i hiszpańskich, dominujących na południu. Jednocześnie trwające prześladowania religijne we Francji i wynikający z nich liczny napływ hugenotów spowodowały na północy przebiegającą powoli adaptację wzorów francuskich.
Ok. 1500 r. pojawiają się pierwsze detale architektoniczne przejawiające nowy styl, dodawane do wciąż gotyckiej architektury. Powstające budowle to przede wszystkim budynki użyteczności publicznej (ratusze, arsenały, hale targowe, domy cechowe oraz kamienice mieszczańskie). Architektura sakralna rozwijała się znacznie słabiej.