Geopolityka jako zorganizowana dyscyplina ukształtowała się na przełomie XIX i XX wieku w pracach Kjelléna, Friedricha Ratzela, Alfreda Mahana, Halforda Mackindera i Karla Haushofera. Po II wojnie światowej termin był przez kilka dekad unikany w środowiskach akademickich ze względu na skojarzenia z nazizmem i doktryną Lebensraum. Odrodzenie nastąpiło w latach 70., gdy Henry Kissinger przywrócił termin do dyskursu politycznego, a po zakończeniu zimnej wojny geopolityka stała się ponownie jednym z centralnych pojęć w analizie stosunków międzynarodowych.
We współczesnej nauce geopolityka funkcjonuje w dwóch odmianach: geopolityka klasyczna (realistyczna), poszukująca prawidłowości w relacjach między przestrzenią a potęgą, oraz geopolityka krytyczna, badająca sposoby, w jakie aktorzy polityczni konstruują i wykorzystują wyobrażenia geograficzne w dyskursie politycznym.