Jeszcze w 1945 roku poznańskie środowisko rozpoczęło odbudowę zbiorów Muzeum Wielkopolskiego. W 1949 roku ze zbiorów malarstwa Edwarda A. Raczyńskiego utworzono Muzeum w Rogalinie oraz wyodrębniono Dział Kultury i Sztuki Ludowej (dziś Muzeum Etnograficzne w Poznaniu). Starania poznańskich muzealników sprawiły, że w 1950 roku Muzeum Wielkopolskie w Poznaniu zostało przekształcone w Muzeum Narodowe w Poznaniu. Jednocześnie zbiory Muzeum Prehistorycznego, oddziału wyodrębnionego jeszcze w 1945, przekształcono w osobne Muzeum Archeologiczne w Poznaniu z siedzibą w pałacu Górków. W kolejnych latach kolekcję rozbudowywano i otwierano kolejne oddziały: w 1952 Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu w 1954 Muzeum Historii Miasta Poznania z siedzibą w poznańskim ratuszu w 1962 Muzeum w Gołuchowie w 1963 Wielkopolskie Muzeum Wojskowe w 1965 Muzeum Rzemiosł Artystycznych (dziś Muzeum Sztuk Użytkowych w Poznaniu) z siedzibą na zamku królewskim w Poznaniu w 1970 Muzeum im.