Przypuszczalnie od II połowy tego stulecia południowe obszary współczesnej Warszawy po obu stronach Wisły stanowiły własność kościelną z monarszego nadania. W skład tych rozległych włości wchodziły na prawym brzegu Kamion, Grochów, Gocław, Krusze-Zerzeń i Miedzeszyn, a na lewym Wilanów (przynajmniej od XIII/XIV w. Milonowo, od 1677 r. Milanowo), Zawady i Służewo (od XVI w. Służew). Spinała je w całość poświadczona przynajmniej od XIII w. przeprawa rzeczna między Miedzeszynem a Zawadami na wysokości wsi Narty, na południe od Kępy Zawadzkiej. Z czasem te okolice stawały się w coraz większym stopniu domeną książąt mazowieckich. Do XVIII w. były to tereny wiejskie.
Wsie w dolinie Wisły Pierwotnym źródłem osadnictwa na Mokotowie, podobnie jak na innych terenach, była dolina rzeczna. Składa się ona tam z tarasu niższego, rozciągającego się od Wisły do stawu Powsińskiego, Jeziorka Wilanowskiego i Czerniakowskiego włącznie, oraz tarasu zalewowego, od tej granicy aż do podnóża skarpy. Nadwiślańskie łąki dostarczały gospodarstwom paszy, a na rzece poławiano ryby, dużym zagrożeniem były za to coroczne powodzie, zwłaszcza dwie: wiosenna i tzw. świętojańska.