Jest to koncepcja zupełnie fizyczna, nie występuje w niej wędrówka dusz (reinkarnacja), ponieważ byty powracają wciąż w tych samych ciałach. Czas postrzegany jest jako cykliczny, a nie prostoliniowy. Podstawą idei wiecznego powrotu jest stwierdzenie, że Wszechświat jest skończony przestrzennie, zawiera w sobie ograniczoną liczbę materii, ale czas postrzegany jest jako nieskończony. Wszechświat nie ma stanu początkowego ani końcowego; stan materii w nim zawartej wciąż się zmienia. Liczba możliwych zmian jest skończona, dlatego prędzej czy później ten sam stan materii się powtórzy.
Starożytność thumb|200px|Skarabeusz w grobowcu KV6 w Dolinie Królów w Egipcie W starożytnym Egipcie symbolem odrodzenia oraz wiecznego powracania był skarabeusz.
Idea wiecznego powrotu została rozwinięta w starożytnej Grecji. Koncepcja ta była ważną częścią filozofii stoickiej, to właśnie stoicy sformułowali ją w sposób wyraźny. Stoicy głosili, że świat nie jest wieczny i kiedyś jego istnienie dobiegnie końca.
Według stoików świat rozpoczynał swoje istnienie w wiecznym ogniu, a na końcu ulegał zognieniu. Każdy kolejny świat był dokładną reprodukcją poprzedniego. Wszystkie wydarzenia były ściśle zdeterminowane.