Atlas geograficzny Polski, PPWK, Warszawa-Wrocław 1989, , s. 27..
Historia thumb|Koło wodne eksponowane w Muzeum Zagłębia Staropolskiego w Sielpi thumb|Ruiny huty w Samsonowie thumb|Piec hutniczy w Kuźniakach thumb|Ruiny walcowni w Nietulisku Dużym thumb|„Szaleniec” – koło zamachowe napędzające walcarnię oraz gwoździarnię w Maleńcu. thumb|Pozostałości Zakładów Wielkopiecowych w Bobrzy – Węglownia
W czasach przedhistorycznych na obszarze tym wydobywano i obrabiano krzemienie (Krzemionki), wytapiano także żelazo (m.in. w Nowej Słupi, gdzie znaleziono piecowisko złożone z 45 pieców hutniczych – dymarek), a także tzw. żużle pierwotne pochodzące z okresu od V wieku do X wieku. Odbywają się tam coroczne Dymarki Świętokrzyskie. Pierwsze zakłady przemysłowe powstały na tym terenie już w średniowieczu. Rozwijało się tu górnictwo i hutnictwo, przetwórstwo metalu, między innymi produkcja broni, wydobywano rudy ołowiu, miedzi i srebra. W Polsce przedrozbiorowej Zagłębie Staropolskie było najważniejszym okręgiem przemysłowym kraju. W XVI w. funkcjonowało tu przeszło 60 kuźnic. W XVII w. powstały pierwsze wielkie piece – w Samsonowie i Bobrzy. W 1782 r. było ich już tutaj 27, na ogólną liczbę 34 znajdujących się w Polsce.