Jurij Anatoljewicz Ponomariow (ros. Юрий Анатольевич Пономарёв, ur. 24 marca 1932 w miejscowości Kadaja w obwodzie czytyjskim (ZSRR); zm. 13 kwietnia 2005) – inżynier, kosmonauta radziecki.
Wykształcenie oraz służba wojskowa 1951 – w mieście Kuskowo w obwodzie moskiewskim ukończył technikum kolejowe. 1957 – został absolwentem Moskiewskiego Instytutu Lotnictwa i otrzymał tytuł inżyniera-mechanika w specjalności silniki lotnicze. 1960 – w Szkole Pilotów Lotniczego Instytutu Doświadczalnego im. M. Gromowa w mieście Żukowskij przeszedł kurs podnoszący kwalifikacje zawodowe.
Kariera kosmonauty 1969 – zgłosił swój akces do oddziału kosmonautów Centralnego Biura Konstrukcyjnego Eksperymentalnej Budowy Maszyn (ЦКБЭМ) – poprzednio biuro konstrukcyjne S. Korolowa OKB-1, a obecnie RKK Energia. 1971 – zakończył cykl badań medycznych w Instytucie Zagadnień Medyczno-Biologicznych (ИМБП) i w listopadzie 1971 otrzymał zgodę na dopuszczenie do treningu specjalistycznego. 22 marca 1972 – został członkiem oddziału kosmonautów obecnego RKK Energia. 1972–1973 – wspólnie z Nikołajem Rukawisznikowem przygotowywał się do autonomicznego lotu na statku Sojuz. maj 1973 – razem z Piotrem Klimukiem został wyznaczony do załogi rezerwowej misji Sojuz 13. W trakcie przygotowań zamienił go Walentin Lebiediew.