mały|Lokalizacja podwzgórza w mózgowiu człowieka Podwzgórze (, z gr. „pod”, „izba, sypialnia”) – niewielka struktura mózgu kręgowców zlokalizowana w brzusznej części międzymózgowia.
Jest to ośrodek pełniący szczególną rolę w regulacji procesów fizjologicznych składających się na homeostazę organizmu, będąc końcowym elementem drogi efektorowego układu endokrynomotorycznego.
Neurony podwzgórza wydzielają neurohormony, regulujące pracę gruczołów hormonalnych przysadki mózgowej, które to wywierają bezpośredni wpływ na funkcje komórek ciała. W ten sposób podwzgórze stanowi połączenie między ośrodkowym układem nerwowym (OUN), z którego do podwzgórza docierają sygnały informujące o bodźcach z układem wewnątrzwydzielniczym, którego prace podwzgórze reguluje.
Regulacji podwzgórza podlegają następujące funkcje organizmu: głód pragnienie metabolizm rytm dobowy sen temperaturę ciała funkcje rozrodcze i zachowania rodzicielskie zachowania międzyosobnicze.
Anatomia Podwzgórze znajduje się między skrzyżowaniem nerwów wzrokowych z przodu, a ciałami suteczkowatymi z tyłu oraz między wzgórzem od strony grzbietowej a przysadką mózgu położoną brzusznie.
Podwzgórze obejmuje ściany boczne i brzuszną III komory mózgu.
Neurony budujące podwzgórze tworzą anatomiczne i funkcjonalne skupiska nazywane jądrami.