thumb|Deklaracja praw człowieka i obywatela przedstawiona w formie zbliżonej do Dekalogu Deklaracja praw człowieka i obywatela () – dokument programowy rewolucji francuskiej, uchwalony 26 sierpnia 1789 przez Konstytuantę. Wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia (Jean-Jacques Rousseau, Monteskiusz, Denis Diderot, John Locke). W 1791 potępiona w liście pasterskim papieża Piusa VIChris Cook, John Stevenson: Leksykon nowożytnej historii Europy 1763-1999, Warszawa 2000, s.51., natomiast w roku 2003 została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata.
Spisana według projektu La Fayette’a, była wyrazem zmian zachodzących we Francji. Z 4 na 5 sierpnia Konstytuanta, znosząc ustrój feudalny, dała początek nowej erze w państwowości tego kraju. Wydanie samej Deklaracji było tylko początkiem szerokiego zakresu prac, które zostały podjęte.