Żmudź była podzielona na dwa okręgi sądowe (repartycye) z siedzibą w Rosieniach i Telszach (później Szawlach), w których mieściły się sąd ziemski i sąd grodzki.
W XV-XVI w. lokowano pierwsze miasta na Żmudzi, m.in. Rosienie, Szkudy, Wierzbołów, Szawle, Kiejdany. thumb|Wieszanie powstańców styczniowych w Szawlach (ołówek na papierze, autor Stanisław Witkiewicz)
Okres zaborów Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Żmudź została podzielona pomiędzy Rosję a Prusy (fragment południowy). W 1807 pruska część przeszła do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 leżała w granicach kongresowego Królestwa Polskiego. Od XIX w. tę część Żmudzi zaczęto utożsamiać z Suwalszczyzną.
W czasie powstania listopadowego miały miejsce liczne wystąpienia Żmudzinów przeciwko okupacji rosyjskiej: 26 marca 1831 powstańcy opanowali Rosienie, 28 marca Telsze, Szawle, 2 kwietnia Janów, 7 kwietnia, rozbrajając rosyjskie garnizony i tworząc własne struktury administracji. W Rosieniach powołano Rząd Tymczasowy, na którego czele stanęli: Juliusz Gruszewski, Józef Rymkiewicz i Ignacy Staniewicz.