Obchody 30. Rocznicy Bitwy (1861) mały|Olchy - ostańce na pobojowisku Olszynki Grochowskiej, 1931 rok W 30. rocznicę bitwy Olszynka miała stać się miejscem wielkich obchodów patriotycznych. Aby uniemożliwić realizację tego planu, władze carskie nakazały rozebrać most na Wiśle. Demonstracja przeniosła się na ulice lewobrzeżnej Warszawy i zapoczątkowała serię tłumionych manifestacji, nazywanych masakrami 1861 roku. Te wydarzenia wpłynęły bezpośrednio na narastanie napięć politycznych tuż przed wybuchem powstania styczniowego.
Pierwsze badania terenowe (1915) mały|Krzyż na Olszynce Grochowskiej, 1931 rok W 1915 roku po opuszczeniu Warszawy przez wojska rosyjskie i zajęciu jej przez okupację niemiecką, zniesiono zakaz upamiętniania zwycięstw nad Rosjanami. Zarząd przedsiębiorstwa „K. Rudzki i S-ka", który w tym okresie nabył teren Olszynki, z zamiarem budowy fabryki, zwrócił się do prof. Bronisława Gembarzewskiego z prośbą o wykonanie ekspertyzy w celu dokładnego wytyczenia obszaru bitwy z 1831 roku. Przedsiębiorstwo planowało ekshumację porozrzucanych szczątków, złożenie ich we wspólnej mogile oraz wzniesienie pomnika. Po przeprowadzeniu oględzin miejsca, profesor Gembarzewski wskazał krawędź dawnego rowu jako właściwe miejsce upamiętnienia.