Przed podjęciem decyzji o wydaniu Władcy Pierścieni w trzech tomach, Tolkien miał nadzieję na wydanie swojego dzieła w całości, w połączeniu z Silmarillionem. Pierwotnie to właśnie on nadał tytuły poszczególnym sekcjom. Spośród dwóch ksiąg składających się na to, co później przekształciło się w Drużynę Pierścienia pierwsza miała nosić nazwę Pierwszej Podróży lub Wyprawy Pierścienia. Nazwą kolejnej miała być Wędrówka Dziewięciu Druhów lub Pierścień Wyrusza na Południe. Tytuły Wyprawa Pierścienia oraz Pierścień Wyrusza na Południe zostały użyte w wydaniu Tysiąclecia.
Treść Prolog ma na celu zapoznanie czytelników nie zaznajomionych z Hobbitem z wydarzeniami tej książki. Zawiera również informacje dotyczące tła powieści, np. historii i zwyczajów hobbitów.
Księga I: Powrót Cienia Pierwszy rozdział książki rozpoczyna się w łagodnym tonie, przypominającym stylem narracji Hobbita. Bilbo Baggins świętuje swoje sto jedenaste urodziny, w dniu gdy jego krewny i adoptowany dziedzic Frodo Baggins celebruje trzydzieste trzecie. Na przyjęciu urodzinowym, podczas przemówienia Bilbo wymyka się z Shire, krainy Hobbitów co nazywa udaniem się na wieczne wakacje.