przez niemiecki Grenzschutz Ost.
Po włączeniu Bydgoszczy w 1920 r. w granice odrodzonego państwa polskiego, rozpoczęto intensywną repolonizację miasta, w której uczestniczyły znane postacie polskiego życia kulturalnego (Władysław Kościelski, Adam Grzymała-Siedlecki, Józef Weyssenhoff, Antoni Chołoniewski, Stanisław Przybyszewski i inni). Działania te doprowadziły do wytworzenia w latach 30. XX w. nowej polskiej elity kulturalnej w Bydgoszczy, rekrutującej się z miejscowego środowiska. Po dramatycznym epizodzie II wojny światowej, trwał nadal proces rozwoju kulturalnego głównie pod względem instytucjonalnym. W latach 50. i 60. położono podwaliny pod ustalenie rangi Bydgoszczy jako uznanego ośrodka muzycznego, zaś po 1990 r. nastąpił szybki rozwój instytucji samorządowych oraz prywatnych, zajmujących się promocją oraz upowszechnianiem kultury.