o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa wałbrzyskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie identycznym do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku.
Z powiatem ząbkowickim graniczą jednostki: powiaty dzierżoniowski i strzeliński od północy, powiat nyski w województwie opolskim od wschodu i południowego wschodu, powiat kłodzki od zachodu i południowego zachodu.
Dodatkowo, powiat graniczy na niewielkim odcinku na południowym wschodzie z krajem ołomunieckim w Czechach.
W skład powiatu wchodzi 7 gmin: 5 miejsko-wiejskich oraz 2 wiejskie. Na jego terenie położonych jest 5 miast: Bardo, Kamieniec Ząbkowicki, Ząbkowice Śląskie, Ziębice oraz Złoty StokRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r.