Jest bezsprzecznym także i to, iż jako ośrodek kościelny Kowal funkcjonował z pewnością o wiele wcześniej, bo kościół w Kowalu wzmiankowany został już w 1185 r. W początku XVII w. dokonano podziału istniejących dekanatów na kilka mniejszych. Z dekanatu brzeskiego archidiakonatu włocławskiego wyłoniono ośrodki w Kowalu i przejściowo w Lubieniu. Mimo jeszcze kilku zmian w strukturach kościelnych na przestrzeni późniejszych wieków, Gołaszewo zawsze było w obrębie parafii kowalskiej.
W połowie XIII w. Kowal występuje kilkakrotnie jako miejsce wystawienia dokumentów księcia Kazimierza, co świadczyło o dość dużym znaczeniu miejscowości. Późniejsze czasy wskazują, iż jego rola wzrosła z chwilą rozwoju handlu między zakonem krzyżackim a Rusią. Przez Kowal wiódł wówczas szlak z Torunia do Lwowa, co doprowadziło w połowie XIV w. do utworzenia komory celnej.