Wojna jugurtyńska zwana też wojną z Jugurtą była konfliktem Rzymu z królem Numidii Jugurtą. Toczyła się w latach 111-105 p.n.e.
Przyczyny wojny Powodem wojny domowej, w którą następnie zaangażował się Rzym, był konflikt o władzę, który wybuchł w 118 p.n.e. pomiędzy synami zmarłego króla Numidii Micypsy – Hiempsalem i Adherbalem, a trzecim spadkobiercą tronu, doświadczonym dowódcą, adoptowanym przez króla, Jugurtą. Zamordował on Hiempasala, wobec czego Adherbal musiał ratować się ucieczką, początkowo do rzymskiej prowincji Afryka, a następnie do samego Rzymu. Zyskał tam przychylność senatu, którego wojna z ubogim i ciężkim dla prowadzenia walk krajem nie interesowała, i narzucono Jugurcie kompromis, na mocy którego podzielono kraj, przydzielając Adherbalowi stolicę – Cirtę. Jednak już wkrótce Jugurta złamał postanowienia owego kompromisu i zaatakował kraj swojego przybranego brata. Ten schronił się w Circie;