Nie wszyscy filozofowie podzielali jednak fascynację rozwojem cywilizacji, co stało się źródłem innego nurtu pragnącego powrotu do natury i idealizującego stan natury. Czołowym reprezentantem tego nurtu był przede wszystkim Jean-Jacques Rousseau, sceptyczny wobec idei postępu. Rousseau wskazywał na ograniczenia rozumu i wagę uczuć, stając się prekursorem sentymentalizmu i romantyzmu.
Oświecenie w poszczególnych krajach Oświecenie we Francji thumb|upright|Voltaire (François-Marie Arouet) thumb|upright|Jean-Jacques Rousseau
W XVIII-wiecznej Francji istniały trzy skrzydła oświecenia: Skrzydło pierwsze przychylne wobec ancien régime’u reprezentowali apolityczni zwykle lub monarchistyczni popularyzatorzy wiedzy i naukowcy: Élie Fréron, Louis de Jaucourt, Monteskiusz. Monteskiusz wysunął myśl, aby zastosować trójpodział władzy (prawodawcza – ustanawiająca prawo, wykonawcza – wprowadzająca prawa w życie, sądownicza – dbająca o przestrzeganie prawa). Skrzydło drugie, filozofów przychylnych zwykle władzy i idei monarchii absolutnej i skupionych na walce z religią i przywilejami Kościoła, reprezentowali François-Marie Arouet, zwany Voltaire, Paul d'Holbach, Denis Diderot, Jean Le Rond d’Alembert.