W 1769 roku wyruszył w podróż po Europie. W Paryżu zawarł znajomość z D. Diderotem i J. d`Alembertem, a w Strasburgu z Johannem Wolfgangiem von Goethe, z którym prowadził prace analityczne m.in. nad dziełami Homera, Szekspira oraz nad poezją ludową. W 1771 objął posadę głównego kaznodziei w Bückeburgu u hrabiego Wilhelma zu Schaumburg-Lipppe. Ożenił się z Caroline Flachsland, której siostra – Frederike Flachsland, była żoną heskiego polityka Andreasa Petera von Hessego.
W 1776 za wstawiennictwem Goethego został proboszczem i pierwszym kaznodzieją kościoła miejskiego w Weimarze. Był też dyrektorem gimnazjum i kuratorem szkół regionu saksońskiego.
Latem 1802 i 1803 przebywał w sanatoriach w Aachen i Eger. Zmarł w 1803. Został pochowany na cmentarzu kościoła Piotra i Pawła w Weimarze.
mały|upright|Pomnik Herdera w Morągu Twórczość oraz idee Herder uważał, że język i kultura są ściśle związane z tożsamością narodową. Twierdził, że każdy naród ma swoją własną, unikalną „duszę”, którą wyraża poprzez sztukę, język i zwyczaje. Podkreślał znaczenie narodowego ducha oraz naturalnego rozwoju ludzkich kultur. Sprzeciwiał się uniwersalizmowi oświecenia, uważając, że historia powinna być rozpatrywana w kontekście lokalnym i narodowym, a nie przez pryzmat jednej, uniwersalnej prawdy.