Rubin pochłaniając światło fioletowe lub zielone (420 i 550 nm), przechodzi w stan wzbudzony (odpowiednio 4F1 i 4F2), z których bezpromieniście może przejść na poziom energetyczny 2E, z którego następuje powrót do stanu podstawowego, połączony z emisją fali o długości 694,3 nm. Stan 2E jest metastabilny, elektron z tego stanu przechodzi do stanu podstawowego w wyniku emisji spontanicznej z średnim czasem życia około 3 milisekund. Czas ten odpowiada za fluorescencję rubinu.
Minerał wykształca kryształy słupkowe lub tabliczkowe, wrosłe i narosłe, rzadko igiełkowe, występuje w skupieniach zbitych, masywnych i ziarnistych. Mimo że może w nim występować oddzielność, nie wykazuje łupliwości. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do nieprzezroczystego; nieoszlifowany ma mglisty i tłusty połysk. Po oszlifowaniu nabiera połysku niemal diamentowego. Nie jest radioaktywny ani nie wykazuje luminescencji.