Najlepszej jakości okazy tego typu pochodzą ze Sri Lanki, jednak wydobywa się je także we Wschodniej Afryce (Malawi, Tanzania i Madagaskar) oraz w Birmie.
Minerał wykształca kryształy słupkowe i tabliczkowe, wrosłe i narosłe, występuje w skupieniach zbitych.
Szafiry wykazują pleochroizm – w przypadku odmian niebieskiej i fioletowej jest on wyraźny, a w przypadku żółtej i zielonej – słaby. Obecność wrostków rutylu może wywołać efekt kociego oka lub asteryzm (tzw. szafir gwiaździsty). Spotykane są rzadko okazy wykazujące luminescencje.
Przy obróbce kamieni stosuje się szlif fasetkowy. Mętne okazy, po podgrzaniu do temperatury ok. 1700–1800 °C, uzyskują lśniącą, niebieską barwę.
Odmiany • leukoszafir - biały lub bezbarwny;
• padparadża (hiacynit) - jasnoróżowa, różowa, czerwonoróżowa, pomarańczowoczerwona odmiana, najrzadsza, najdroższa i najbardziej poszukiwana; nazwa pochodzi od syngaleskiego słowa oznaczającego "kwiat lotosu";
• ametyst wschodni - okazy o zabarwieniu żółtopomarańczowym, purpurowym bądź fioletowym;
• szmaragd wschodni - zielony w odcieniach;
• akwamaryn wschodni - jasnozielononiebieska odmiana;