Szmaragd – przezroczysta do przeświecającej odmiana berylu, kamień szlachetny o zielonej barwie.
Nazwa Nazwa minerału pochodzi od greckiego słowa „smaragdos” i łacińskiego "smaragdus", oznaczających „zielony”. W starożytności nazwa ta obejmowała zapewne wszystkie minerały o zielonym zabarwieniu. Niezmiernie rzadką odmianą szmaragdu jest trapiche.
Właściwości Szmaragd, jako odmiana berylu, posiada większość jego właściwości fizykochemicznych. Zbudowany jest z krzemianu glinu i berylu, któremu zieloną barwę nadają domieszki chromu, rzadziej wanadu, który barwi wtedy szmaragd na kolor nieco oliwkowy. Pod wpływem ogrzewania barwa zmienia się – proces ten następuje w temperaturze 700–800°C.
Najczęstsze formy berylu to sześcioboczne słupy i dwuściany podstawowe, natomiast podwójne piramidy są spotykane rzadziej. Zwykle występuje w postaci pojedynczych kryształów, ale może również tworzyć skupienia pręcikowe.
Barwa w szmaragdach jest często rozłożona nierównomiernie. Przezroczystość stanowi cechę dość rzadką (często szmaragdy są mętne wskutek inkluzji), pożądaną w jubilerstwie i charakteryzuje tylko kamienie najwyższej jakości.
Rzadko tworzy formy zbliźniaczone, nie wykazuje luminescencji oraz nie jest radioaktywny.