240px|thumb|karneol 240px|thumb|karneol Karneol, karniol – gemmologiczna nazwa czerwonej, półprzezroczystej odmiany chalcedonu.
Nazwa „karneol” (łac. carneolus) pochodzi prawdopodobnie ze starofrancuskiego cornele = owoc derenia.
Właściwości Wzór chemiczny: SiO2 Układ krystalograficzny – skrytokrystaliczny, trygonalny Twardość w skali Mohsa – 6,5–7 Łupliwość – brak Rysa – biała Przełam – nierówny, muszlowy Gęstość – 2,6 g/cm3 Barwa – czerwona, koralowa, koralowoczerwona, brązowokoralowa, brązowa Połysk – woskowy
Ponieważ karneol jest nieprzezroczysty, rzadko można w nim zobaczyć wtrącenia. Płynne wtrącenia w kształcie kropli nadają mu lśniący połysk. Karneol wykazuje zdolność do białoniebieskiej fluorescencji w ultrafiolecie. Odmiana pochodząca z Indii świeci zielonkawożółtym światłem. Chromoforem jest w nim kation żelaza(III) – wrostki tlenków i wodorotlenków żelaza (przeważnie goethytu i hematytu). Wskutek podgrzewania barwę można pogłębić.
Większość oferowanych dziś karneoli to barwione i następnie poddawane działaniu wysokiej temperatury agaty. Naturalny karneol pod światło wykazuje pierzasty podział barw, zaś barwiony – sferowość.