W dziedzinie zamówień publicznych ewolucja sankcji przebiegała od nieważności bezwzględnej (działającej z mocy samego prawa) do unieważnialności. Kluczowa zmiana nastąpiła w 2010 roku, kiedy to – w celu implementacji dyrektyw unijnych – zastąpiono automatyczną nieważność kontraktów zawartych z naruszeniem prawa sankcją unieważnienia wymagającą konstytutywnego wyroku.
Przesłanki unieważnienia Na podstawie Kodeksu cywilnego (art. 70⁵)
Zgodnie z ogólną regulacją kodeksową, unieważnienia umowy można żądać, jeżeli strona, inny uczestnik lub osoba działająca w porozumieniu z nimi wpłynęła na wynik aukcji lub przetargu w sposób sprzeczny z:
prawem (naruszenie norm bezwzględnie wiążących); dobrymi obyczajami (zachowania nieuczciwe, niemoralne, naruszające lojalność i zaufanie).
Na podstawie Prawa zamówień publicznych (art. 457)
W reżimie zamówień publicznych katalog przesłanek jest węższy i obejmuje najpoważniejsze wady postępowania, takie jak:
udzielenie zamówienia bez wymaganego ogłoszenia; zawarcie umowy z naruszeniem tzw.