Historia i rozwój Jazz eksperymentalny wyłonił się jako naturalna konsekwencja ewolucji jazzu w połowie XX wieku, kiedy muzycy zaczęli świadomie odchodzić od tradycyjnych form i rytmów, szukając nowych dróg ekspresji. W praktyce nurt ten łączy się z takimi stylami jak free jazz czy jazz awangardowy, które już pod koniec lat 50. i w latach 60. XX wieku stały się wyrazem poszukiwań artystycznych wykraczających poza mainstreamową estetykę jazzu.
Geneza i wczesne lata Początki jazz eksperymentalnego można odnaleźć w działalności pionierów free jazzu i awangardy jazzowej, którzy dążyli do «wolnej improwizacji», odrzucenia stałych progresji harmonicznych oraz standardowych form kompozycyjnych. Muzycy tacy jak Ornette Coleman, Cecil Taylor i inny awangardowi twórcy wprowadzili nowe sposoby organizacji dźwięku, które odegrały kluczową rolę w kształtowaniu się eksperymentalnych praktyk w jazzie.
Lata 1970–1990 oraz współczesność W kolejnych dekadach jazz eksperymentalny zaczął integrować wpływy muzyki elektronicznej, klasycznej współczesnej, noise’u oraz improwizacji elektroakustycznej. Ta pluralistyczna postawa doprowadziła do powstania zespołów i projektów, które łamały granice między gatunkami i wykorzystywały nowe technologie nagrań i przetwarzania dźwięku.