Na zebraniu założycielskim, które odbyło się 13 grudnia 1957 roku w Warszawie, pierwszym przewodniczącym Towarzystwa został wybrany Stanisław Ossowski. W okresie PRL PTS stanowiło forum otwartej dyskusji naukowej oraz organizację stosującą demokratyczne procedury wyboru władz. W ramach Towarzystwa przygotowywano niezależne ekspertyzy i diagnozy społeczne, a jego działalność przyczyniła się do ugruntowania wysokiej pozycji polskiej socjologii również poza środowiskiem akademickim.
Po przemianach ustrojowych w 1989 roku znaczenie Towarzystwa jako jedynego forum swobodnej debaty zmalało, jednak organizacja zachowała ważną rolę w życiu polskiej socjologii. Oprócz wspierania działalności naukowej zaczęła również częściej zabierać głos w debacie publicznej, między innymi w sprawach dotyczących promowania demokracji i społeczeństwa obywatelskiego, np. zasad publikacji sondaży wyborczych.
Organizacja Działalność Towarzystwa opiera się na pracy Zarządu Głównego, oddziałów terenowych i sekcji tematycznych.