thumb|250px|Nalot pierwotka na pniu drzewa Pierwotek (Pleurococcus, Protococcus, Desmococcus) – rodzaj zielenic, o spornej pozycji systematycznej.
Charakterystyka Jest aerofitycznym glonem. Tworzy zielony nalot na skałach, murach i korze drzew, zadowalając się wodą w postaci pary. Pierwotki są organizmami jednokomórkowymi, tworząc czasem kilkukomórkowe skupienia. Odżywia się samożywnie (fotosynteza), oddycha tlenowo, a rozmnaża bezpłciowo (podział komórki). Kosmopolityczny. Może przeżyć w silnie zanieczyszczonym środowisku. Prosta budowa jest najprawdopodobniej efektem uproszczenia, a przodkami pierwotka mogły być nitkowate glony. W porównaniu do wielu glonów, których nasycenie plechy wodą sięga kilkuset procent suchej masy, pierwotek ma bardzo małą pojemność wodną – 60% suchej masy.
Systematyka Organizmy określane w polskiej algologii nazwą pierwotek początkowo zaliczano do rodzaju Protococcus lub Pleurococcus. Gatunkiem typowym jest Pleurococcus vulgaris Nägeli. Obecnie jednak w niektórych systemach nazwa Pleurococcus vulgaris dotyczy gatunku opisanego przez innego botanika, tj. Pleurococcus vulgaris Menegh., podczas gdy gatunek opisany przez Nägelego zostaje uznany za synonim gatunku Desmococcus olivaceus (Pers. ex Ach.) J.R.