Był działaczem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację oraz Słupskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, współinicjatorem serii wydawniczej "Biblioteka Słupska".
Uhonorowany Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym, medalami za zasługi dla miast Ostrowa Wielkopolskiego i Słupska.
Żoną Józefa Mertki była Maria z Machnowskich, działaczka społeczna, nauczycielka, bibliotekarka i księgarz, dyrektor Szkoły Muzycznej w Słupsku. Mertka zmarł 2 sierpnia 1987 w Elblągu, pochowany został w Słupsku.
Udział w Powstaniu Wielkopolskim Wziął udział jako 15-letni chłopak w Powstaniu Wlkp. na terenie Wielkopolski Południowej, a w szczególności miasta Ostrowa i pow. ostrowskiego oraz Odolanowa i pow. odolanowskiego w charakterze członka "Pogotowia Służby i Łączności Drużyny Gońców" w Ostrowie a następnie w II Drużynie Harcerskiej im. gen. H. Dąbrowskiego w Ostrowie od 10.11.1918 do maja 1919. Wspomniane Pogotowie, powołane do życia na polecenie polskich władz powstańczych, zostało zorganizowane przez ówczesnego komendanta harcerstwa w Ostrowie, ks. prof. Lecha Ziemskiego a kierowane przez drużynowego Jana Wiertelaka. Miało z racji swych zadań, charakter organizacji wojskowej i ustrój wybitnie wojskowy.