Pierścienia brak. Miąższ Cienki, białawy, nie zmieniający barwy po uszkodzeniu i na powietrzu, nierozpływający się. Smak i zapach łagodny. Cechy mikroskopowe Podstawki 17– 22,7×8,5–11,5 µm, maczugowate, 4-sterygmowe, cienkościenne, ziarniste, sterygmy o długości 2,8–4,3 µm. Zarodniki 10–14×7–9,8 (11) µm (Q = 1,42), soczewkowate, w widoku z przodu cytrynkowato-sześciokątne, w widoku z boku elipsoidalne, z żółtawymi pory rostkowymi, grubościenne, gładkie, czerwonobrązowe do czarniawo brązowych. Cheilocystydy 22,7–27×5,7–10 µm, liczne, różnokształtne, cylindryczne, maczugowate, nieco baryłkowate do wrzecionowatych, cienkościenne, na wierzchołkach gęsto ziarniste. Liczne chryzocystydy, 24–53×11,4–14 µm. Strzępki ze sprzążkami.
Występowanie i siedlisko Opisano występowanie kołpaczka czarniawego w Europie i Rosji. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano trzy stanowiska, w późniejszych latach podano kilka następnych. Według W. Wojewody jego częstość występowania i stopień zagrożenia nie są znane. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów.