W XII i XIII w. los Piławy był szczególny. Stała się ona miejscowością graniczną trzech piastowskich księstw: świdnickiego, ziębickiego i brzeskiego. W okresie XII-XIV wieku Piława i ogółem Śląsk, stały się terenem intensywnej akcji osadniczej ludności niemieckojęzycznej, a w XV w. była miejscem pobytu husytów, którzy opanowali region i ustanowili Niemczę swoją lokalną siedzibą.

Wieki XVII, XVIII, XIX zaznaczyły się licznymi walkami prowadzonymi na tych terenach przez wojska pruskie, austriackie (wojny śląskie), a także francuskie (wojny napoleońskie). thumb|left|Zabytkowe budynki przy ul. Piastowskiej (fragment Osiedla Braci Morawskich), 1744–1754 thumb|Ernst Julius von Seidlitz właściciel miejscowych dóbr W 1740, w warunkach wprowadzonej przez Fryderyka II Wielkiego tolerancji religijnej, obok istniejącej od średniowiecza wsi Oberpeilau założona została przez właściciela miejscowych dóbr, Ernsta Juliusa von Seydlitz, osada braci morawskich GnadenfreiRichard Schueck, Vergangenheit und Gegenwart von Peilau-Gnadenfrei, Reichenbach in Schlesien 1911, s. 14..

16 sierpnia 1762 miała tutaj miejsce bitwa pod Dzierżoniowem. Było to jedno z ostatnich starć wojny siedmioletniej.