Zarabiał, pracując jako korepetytor uczniów z zamożnych rodzin.
W 1843 r. wyjechał do Samarkandy i wstąpił na naukę do medresy Szirdar, gdzie poznał historyka Abu Saida as-Samarkandiego. Jak sam wspominał, to za jego sprawą zainteresował się badaniami historycznymi. Studiował również pisma Gabdennasyra (Abd an-Nasra) Kursawiego, od którego przejął koncepcję "otwarcia drzwi idżtihadu", czyli zgody na samodzielne dokonywanie ocen przez uczonych muzułmańskich w tych kwestiach społecznych i prawnych, w których brakowało bezpośrednich odpowiedzi w Koranie i Sunnie. W 1845 r. Mardżani wrócił do Buchary i w medresie Mir-Arab zajął się studiowaniem historii, kultury i filozofii, w szczególności tureckich ludów Azji Środkowej. W 1848 r. ukończył kształcenie, zaś w 1850 r. otrzymał posadę imama i nauczyciela medresy przy Pierwszym Meczecie w Kazaniu.
Działalność społeczna w Kazaniu W 1867-1868 r. otrzymał tytuł achunda (uczonego przywódcy religijnego) oraz stanowisko muhtasiba Kazania (nadzorującego przestrzegania prawa muzułmańskiego oraz norm współżycia społecznego, kontrolującego bazary, rzemieślników i kupców, a także lojalność muzułmanów wobec władz).