Przyczynek do «Rzeczy o wolności słowa» – historyczno-polityczny przyczynek Cypriana Kamila Norwida z 1871 do dwóch rozdziałów jego poematu Rzeczy o wolności słowa.
O utworze Przyczynek stanowi komentarz Norwida do dwóch fragmentów Rzeczy o wolności słowaː do rozdziału IX wierszy 77-128 i rozdziału XII wierszy 162-209. Pierwszy z nich zawiera rozważania Norwida na temat parlamentu, drugi przeciwstawia sile wybuchu wulkanu uporczywą pracę wylewającego co roku Nilu. Tekst powstał pod wpływem obserwacji i doświadczeń autora związanych z Komuną Paryską, w maju 1871 w ogarniętym pożarami Paryżu. Został przesłany Mieczysławowi Pawlikowskiemu do Krakowa, zapewne w nadziei, że ten opublikuje go na łamach Kraju. Ostatecznie tekst ukazał się w zimowym numerze Lamusa z przełomu 1908/1909, w opracowaniu Pawlikowskiego. Autograf wypożyczony przez Zenona Przesmyckiego zaginął w nieznanych okolicznościach.
Mottoː Mówią – że to jest wielkie, ja wiemː ja tam byłem pochodzi z rozdziału XII Rzeczy o wolności słowa i dotyczy wybuchu wulkanu. W artykule zostaje odniesione do wybuchu Komuny Paryskiej.