mały|Herb ŁabędźHołowczyńscy herbu Łabędź – polski, książęcy ród szlachecki o ruskich korzeniach, wymarły w XVII wieku. Według opinii historyków i heraldyków, ród ten pochodzi od Rurykowiczów.
Etymologia nazwiska Nazwisko Hołowczyńskich pochodzi od nazwy miejscowej Hołowczyn, zlokalizowanej w powiecie orszańskim. Według badań Józefa Wolffa, zaczęli się pisać tym nazwiskiem od drugiej połowy XVI wieku.
Historia Protoplastą Hołowczyńskich był kniaź Matwiej Mikitynicz, który przybył do Polski w orszaku królowej Heleny, pochodzącej od książąt moskiewskich – żony króla Aleksandra Jagiellończyka. Z heraldyków polskich, ani Bartosz Paprocki, ani Szymon Okolski o tych kniaziach nie wspominają, jednakże Wojciech Kojałowicz w swym dziele świadczy, że Hołowczyńscy pochodzili z Hołowczyna. W drugiej połowie XVI wieku przybrali od niej nazwisko (Hołowczyńscy), zaś w XVII wieku dodali sobie jeszcze tytuł kniaziów Rapałowskich (Rafałowskich), na pamiątkę ich wzajemnego bliskiego pokrewieństwa.
Kasper Niesiecki twierdzi, że sztychowana na mapie Genealogia Ogińskich wywodzi Hołowczyńskich od ruskich jedynowładców (Siewierskich, pochodzących z dynastii Rurykowiczów). Genealogia ta księciowi Teodorowi Siewierskiemu, naznacza dwóch synów, Jędrzeja i Iwana. Od Iwana wywodzą się książęta Rapałowscy i Hołowczyńscy.