W Rudzie zbudowano wiele szkół o różnym poziomie nauczania. Pierwszą szkołę zbudowano w 1844. Kolejną wybudowano na kolonii Karol w 1859, budynek został zastąpiony w 1870 nowym. Szkołę żeńską zbudowano w 1877. W 1900 zbudowano szkołę na (rudzkiej) Porębie, w okresie międzywojennym szkoła ta stała na granicy polsko-niemieckiej. W 1904 oddano do użytku dwie szkoły: na Kuźnicy i na kolonii Szczęść Boże.
W 1895 powstała szkoła średnia. Szkoła dokształcania i gospodarstwa domowego powstała w 1912, dzisiaj w jej budynku znajduje się Muzeum Miejskie. W 1914 zbudowano szkołę realną (obecne 1 LO)
Przynależność powiatowa
1816–1873 – Kreis Beuthen (powiat bytomski) (Niemcy) 1873–1922 – Kreis Zabrze / Kreis Hindenburg (powiat zabrski) (Niemcy) 1922–1924 – powiat rudzki (Polska) 1924–1939 – powiat świętochłowicki (Polska) 1939–1951 – Landkreis Kattowitz (Niemcy) / powiat katowicki (Polska) 1951–1958 – powiat miejski Ruda (Polska) od 1959 – powiat miejski Ruda Śląska (po połączeniu z Nowym Bytomiem) (Polska)
Plebiscyt W Plebiscycie (1921) padło 6212 głosów za Polską i 4105 za Niemcami. Rudę przyłączono do Polski w 1922.