FireMonkey została zapoczątkowana jako biblioteka GUI oparta na grafice wektorowej, ale ewoluowała i docelowo stała się biblioteką GUI wykorzystującą grafikę rastrową (bitmapy), aby zapewnić większą kontrolę nad wyglądem oraz dopasować wygląd aplikacji do stylistyki graficznej stosowanej w platformie docelowej.
Charakterystyka FireMonkey to wieloplatformowa biblioteka GUI, która umożliwia programistom tworzenie interfejsów użytkownika działających w systemach Windows, macOS, iOS i Android. Większość kontrolek okienkowych (widgetów) dostępnych w bibliotece VCL ma swoje odpowiedniki w bibliotece FireMonkey. Pomiędzy kontrolkami VCL i FireMonkey występują nieliczne różnice w ich budowie. Pojawiają się one w przypadku cech specyficznych dla platformy (np. Windows, macOS). Cechą charakterystyczną kontrolek tej biblioteki jest to, że rozmiar (Width i Height), położenie (X, Y) i odległość (Offset) są podawane jako liczby rzeczywiste (typ: Single). Podczas rysowania kontrolek domyślnie obsługiwany jest antyaliasing. Rysowanie kontrolek odbywa się poprzez użycie dostępnego w danym systemie operacyjnym podsystemu graficznego. Jeśli system udostępnia sprzętowe przyspieszanie grafiki, to jest ono wykorzystywane przez tę bibliotekę.