thumb|Cesarstwo Rzymskie z podziałem na prefektury, diecezje i prowincje ok. 400 thumb|Cesarstwo Rzymskie z podziałem na prowincje ok. 210 thumb|Cesarstwo Rzymskie z podziałem na prowincje (czasy cesarza Trajana) thumb|Cesarstwo Rzymskie z podziałem na prowincje (czasy cesarza Trajana przed 117) thumb|Cesarstwo Rzymskie za cesarza Oktawiana Augusta Prowincje rzymskie – jednostki administracyjne Cesarstwa Rzymskiego, tworzone na podbitych terytoriach (poza Italią). Zarządzane przez namiestników. W wielu prowincjach stacjonowało wojsko rzymskie. Pierwszą rzymską prowincją była wyspa Sycylia, podbita w 241 p.n.e. w czasie I wojny punickiej. Liczba i rozmiary poszczególnych prowincji zmieniały się na przestrzeni dziejów Imperium w zależności od warunków zewnętrznych i polityki wewnętrznej.
Zasadniczo prowincje rzymskie dzieliły się na dwa rodzaje: prowincje cesarskie (propretorskie) prowincje senackie (prokonsularne).