Po przekroczeniu progu podatkowego zmienia się stawka podatku, jednak zmiana nie dotyczy całego dochodu podatnika, a jedynie jego nadwyżki powyżej przekroczonego progu.
Podatek progresywny oblicza się następująco: dochód podatnika do wysokości pierwszego progu podatkowego opodatkowany jest pierwszą stawką podatku ze skali podatkowej, po uwzględnieniu tak zwanej kwoty wolnej od podatku, nadwyżka dochodu ponad pierwszym progiem podatkowym opodatkowana jest według drugiej stawki wynikającej ze skali podatkowej itd.
Skala podatkowa ma zazwyczaj charakter progresywny. Stosowane są jednak także skale podatkowe regresywne w przypadku podatków regresywnych (np. składka ZUSPaweł Stefan Załęski – „Bogaci składek ZUS nie płacą”).
Przykład Przykład: podatek osobisty od dochodu 50 000 zł osiągniętego w roku 2008 przez podatnika rozliczającego swoje dochody indywidualniePodatnik może rozliczać dochody indywidualnie lub – jeśli małżonkowie spełniają warunki określone w ustawie – wspólnie z małżonkiem., oblicza się następująco:
Rok 2008
Podstawa obliczenia podatku w złotychPodatek wynosiponaddo 44 49019% podstawy obliczenia minus kwota 586 zł 85 gr44 49085 5287 866 zł 25 gr + 30% nadwyżki ponad 44 490 zł85 528 20 177 zł 65 gr + 40% nadwyżki ponad 85 528 zł Obliczenia podatku: