Przyroda Szata leśna jest stosunkowo młoda - liczy około 11,5 – 12 tysięcy lat. Obecne bory sosnowe są wynikiem działań ludzkich, jednak sztucznie wprowadzona sosna zastąpiła tutaj sosnę rodzimą, bez powodowania drastycznych przemian w środowisku i krajobrazie. Dzięki temu zachowały się na tym terenie układy przyrodnicze zbliżone do naturalnych. Ubogie gleby, urozmaicona rzeźba terenu i dobrze rozwinięta sieć hydrograficzna wpływa na obfitość rzadkich i ginących gatunków występujących tu roślin.
Wahania temperatury są dość znaczne oraz częste, zarówno w okresie letnim jak i zimowym. Okres wegetacyjny trwa około 210–220 dni, od końca marca do początku listopada. W okresie wegetacyjnym spada około 280–340 mm opadu.
W obszarze występują cenne siedliska, m.in.: starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nymphaeion oraz Potamion, naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne, ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae), zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), niżowe świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris), torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą, torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea nigrae), torfowiska nakredowe, grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny, bory i lasy bagienne, łęgi wierzbowe, topolowe,