Przewodniczącym Polskiego Komisariatu Plebiscytowego na terenie Rybnika był zasłużony dla sprawy polskiej prawnik Marian Różański. Rybnicki oddział polskiego komisariatu miał siedzibę w kamienicy pod numerem drugim przy ulicy św. Jana. Oprócz Różańskiego w komisariacie działali dr Feliks Biały, Alojzy Prus, Maksymilian Basista, Ludwik Piechoczek, redaktor Artur Trunkhardt i wielu innych.
III powstanie śląskie Rybniccy powstańcy czynnie włączyli się do walki. Należeli do Grupy Południe, którą dowodził Bronisław Sikorski (pseudonim „Cietrzew”). Rybnicki Pułk Powstańczy walczył pod dowództwem kpt. Janusza Wężyka, a od 20 maja 1921 r. kpt. Władysława Szczerbiec-Ciepielewskiego. Dowódcą 1 baonu był Paweł Staniek zastąpiony przez Augustyna Bielaczka, 2 baonu był Józef Płaczek, 3 baonu Franciszek Marszolik.
W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. Józef Płaczek, dowódca 2. batalionu 5. Rybnickiego Pułku Piechoty wydał rozkaz natarcia na Rybnik od strony południowej i zachodniej oraz opanowania Zakładu dla Umysłowo Chorych. Zgodnie z tym nim wszystkie oddziały wymaszerowały w wyznaczonym kierunku o godzinie 3.15 nad ranem do sztabu nadszedł meldunek o zajęciu pozycji bojowych wokół miasta. Stan osobowy rybnickiego batalionu liczył 620 uzbrojonych ludzi, był wspierany przez drugi batalion Żorskiego pułku powstańczego.