Zasady gramatyczne mają charakter rygorystyczny: ich naruszenie prowadzi do jednoznacznej niepoprawności lub niedopuszczalności wyrażenia (np. „wysoka stół”). Z kolei przy naruszeniu zasad semantycznych (leksykalnych) mówi się często o niezrozumiałości wyrażenia (np. „metalowa zawiść”). Reguły semantyczne są bardziej elastyczne, co wynika m.in. z powszechności zjawiska metaforyzacji. Sformułowanie zasady, która obowiązuje w większości przypadków danego zjawiska, nie wyklucza istnienia wyjątków.
Zasady a normatywność Typowi użytkownicy języka zwykle nie uświadamiają sobie kształtu zasad językowych, ani nie potrafią sprawnie ich formułować. Każda osoba jest jednak w stanie wydawać intuicyjne sądy na temat gramatyczności wypowiedzeń, czyli określać różne wyrażenia jako gramatyczne lub niegramatyczne, kierując się posiadaną znajomością systemu językowego. Niemniej czasami native speakerzy, przy braku odpowiedniej wiedzy lingwistycznej, mogą nie odróżniać wyrażeń niegramatycznych (sensu stricto) od wyrażeń nieakceptowalnych semantycznie.