Podstawową cechą syntezatora, odróżniającą go od innych instrumentów elektronicznych (np. organów elektronicznych i tzw. keyboardów), jest to, że użytkownik instrumentu ma pełną możliwość kształtowania charakterystyk dźwięku. To rozróżnienie jest jednak nieostre, ponieważ istnieje wiele syntezatorów o uproszczonej konstrukcji, gdzie takie możliwości są w znacznym stopniu ograniczone.
Zastosowanie syntezatorów w muzyce ma dwa podstawowe aspekty: Możliwie jak najwierniejsza imitacja znanych instrumentów akustycznych lub elektrycznych. Stosunkowo najłatwiejsza okazała się imitacja organów oraz instrumentów dętych. Większe problemy dostarczyły instrumenty strunowe szarpane i smyczkowe, także z powodu trudności kształtowania skomplikowanego widma takich sygnałów. Pierwszym, który z dużą wiernością odtworzył dźwięk gitary elektrycznej był jazzowy muzyk Jan Hammer. Kreowanie brzmień nieznanych wcześniej. W tym zakresie istniała duża dowolność i każdy instrumentalista starał się stworzyć swoje własne unikalne brzmienia.