Po prostu zwiększa się wartość pola TTL stopniowo o 1 w wysyłanych pakietach. Jeżeli pakiet dotrze w końcu do hosta docelowego, to najprawdopodobniej zostanie odesłany komunikat ICMP „”. Dzieje się tak dlatego, że uniksowe implementacje programu traceroute świadomie wysyłają pakiety UDP z numerem portu powyżej 30000. Zazwyczaj na porcie o tak wysokim numerze nie działają żadne usługi, więc żaden proces w komputerze docelowym nie będzie chciał obsłużyć nadchodzącego pakietu. W tej sytuacji badanie trasy zostaje zakończone.
Podobne narzędzia jak mtr oraz w systemach z rodziny Microsoft Windows program tracert są zaimplementowane nieco inaczej. Główna zasada działania polegająca na stopniowym zwiększaniu pola TTL w wysyłanych pakietach pozostaje taka sama. Różnica polega na tym, że wysyłane pakiety to nie datagramy UDP, lecz komunikaty ICMP typu „”. Jeżeli taki komunikat osiągnie swoje przeznaczenie, to zawsze zostanie odesłana odpowiedź „”. Dzięki temu nie trzeba polegać na założeniu związanym z wysokimi numerami portów dla datagramów UDP oraz można ominąć niektóre firewalle.