thumb|Anioł uwalnia dusze w czyśćcu pędzla Ludovico Caracciego (ok. 1610) Czyściec (łac. purgatorium) – dochodzenie duszy do absolutnie doskonałej miłości, koniecznej do osiągnięcia szczęścia nieba, występuje wyłącznie w teologii katolickiej. Termin purgatorium zdefiniowany został w XII wiekuC.S. Watkins, Sin, penance and purgatory in the Anglo-Norman realm: the evidence of visions and ghost stories, [w:] Past and Present 175 (May 2002) s. 3-33., a potwierdzony przez Kościół katolicki w 1438 podczas soboru we Florencji. Stanowiska poszczególnych kościołów i wyznań chrześcijańskich wobec doktryny o czyśćcu Katolicyzm thumb|Czyściec na miniaturze ze Złotej legendy w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu w Heidelbergu Określenie „czyściec” (łac. purgatorium) po raz pierwszy pojawiło się pomiędzy rokiem 1160 a 1180. Od tego zaczęła się kształtować w teologii katolickiej idea czyśćca jako określonego miejsca. Teologowie katoliccy dostrzegają jednak początki idei czyśćca znacznie wcześniejCzyściec, w: Religia. Encyklopedia PWN, t. 3, Warszawa 2001, s. 125-127 (tu: 126)..
Ich zdaniem Kościół głosił istnienie czyśćca już od czasów apostolskich. Jednym ze starożytnych pism, które – według teologów katolickich – zawiera wzmiankę o stanie określanym dziś mianem czyśćca, jest „Didache” (I wiek n.e.).