Rozwój Jako że świadomość jest wytworem mózgu, to rozwój świadomości jest związany z rozwojem płodowym mózgowia. Istotnymi elementami tego rozwoju są mielinizacja oraz wytwarzanie połączeń synaptycznych. Zaburzenia rozwojowe, na przykład krwawienia śródmózgowe w okresie płodowym albo wodogłowie prowadzą w związku z tym do ograniczenia sprawności mózgu i niepełnosprawności intelektualnej.
Połączenia synaptyczne tworzą się już w okresie płodowym, a znaczny wzrost ich liczby i aktywności obserwuje się wraz z nabywaniem nowych umiejętności w ciągu całego życia. Mielinizacja w ośrodkowym układzie nerwowym zachodzi dzięki oligodendrocytom. Obecność osłonek mielinowych znacząco zwiększa szybkość przewodzenia impulsów przez włókna nerwowe. Przed urodzeniem mielinizacji ulegają jedynie włókna biegnące przez podwzgórze i jądra podkorowe. W pierwszych latach życia następuje dalsza intensywna mielinizacja, przede wszystkim dróg piramidowych i tworu siatkowatego, czemu towarzyszy gwałtowny rozwój intelektualny dziecka. W przypadku włókien asocjacyjnych kory mózgowej mielinizacja kończy się dopiero po 20. roku życia i wtedy ustala się w pełni anatomiczna podstawa świadomości.