mały|Śląsk Cieszyński i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Śląsk Cieszyński (, , ) – kraina historyczna w Polsce i Czechach, obejmująca południowo-wschodnią część Śląska, skupioną wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy. Jego obszar to ok. 2280 km²Henryk Mróz, Środowisko geograficzne polskiego Śląska Cieszyńskiego, W: Śląsk Cieszyński: środowisko naturalne..., 2001, s. 11., obecnie teren ten zamieszkuje ponad 800 tysięcy ludzi (463 tysiące po stronie czeskiej plus ok. 350 tysięcy osób po polskiej).
Historia thumb|Plan Śląska Cieszyńskiego z wyróżnieniem Zaolzia po stronie czeskiej i powiatu cieszyńskiego po stronie polskiej Granice regionu ukształtowały się wraz z powstaniem kasztelanii cieszyńskiej po raz pierwszy wzmiankowanej w 1155 roku. Prawdopodobnie od początku kasztelania cieszyńska znajdowała się w granicach diecezji wrocławskiej, która zakreśliła najstarsze granice regionu zwanego później Śląskiem, przed jego politycznym wydzieleniem się w postaci księstwa wrocławskiego (śląskiego). W wyniku postępującego rozdrobnienia feudalnego księstwa wrocławskiego kasztelania ta znalazła się w granicach księstwa opolsko-raciborskiego, protoplasty Górnego Śląska.