W 1526 r. powstał pierwszy protestancki obóz polityczny, tzw. Liga z Torgau. Głównymi przywódcami byli elektor Jan Stały i landgraf Filip Heski. Jego zadaniem była obrona protestantyzmu w północnych Niemczech. Liga z Torgau była reakcją na (utworzoną w 1525) katolicką Ligę z Dessau, prowadzoną przez saksońskiego księcia albertyńskiego Jerzego i elektora Brandenburgii Joachima Nestora. Mimo istnienia obu Lig, nie doszło nigdy do konfliktu. W 1531 roku liga z Torgau przekształciła się w ligę szmalkaldzką.
W 1539 roku książę albertyński przyjął luteranizm.
Wojna szmalkaldzka i polityka Maurycego mały|upright|Maurycy w wojnie szmalkaldzkiej poparł cesarza i katolików, a pięć lat później przeciwstawił się im. Z pomocą Francji wymusił formalną akceptację luteranizmu w Rzeszy. Do 1552 roku przezywany przez protestantów Judaszem z Miśni, po 1552 postrzegany przez nich za bohatera. Znaczenie rządzonego przez linię albertyńską księstwa Saksonii wzrosło po przejściu ernestyńskiego elektora na luteranizm (przez co naraził się cesarzowi i katolikom w Cesarstwie) i przegranej przez niego wojnie szmalkaldzkiej. W jej wyniku albertyńskie księstwo Saksonii uzyskało w 1547 roku prawa elektorskie kosztem linii ernestyńskiej.