Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 13 lutego 2023 r.w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej 1)Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej Załącznik nr 2 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w komendach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej, z wyłączeniem ośrodków szkolenia Załącznik nr 3 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w komendach powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej Załącznik nr 4 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w Szkole Głównej Służby Pożarniczej Załącznik nr 5 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w pozostałych szkołach Państwowej Straży Pożarnej, instytutach badawczych Państwowej Straży Pożarnej i centralnym muzeum pożarnictwa oraz ośrodkach szkolenia komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej Załącznik nr 6 - Wymagania kwalifikacyjne dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej wyznaczonych do pełnienia służby w wojskowej ochronie przeciwpożarowej Treść rozporządzenia Na podstawie art. 36 ust. 13 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 oraz z 2023 r. poz. 240 i 347) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, jakim powinni odpowiadać strażacy na określonych stanowiskach służbowych, w tym: 1) rodzaj stanowisk służbowych oficerskich, aspiranckich, podoficerskich i szeregowych; 2) staż służby lub pracy wymagane do zajmowania poszczególnych stanowisk służbowych; 3) wykształcenie wymagane do zajmowania niektórych stanowisk służbowych. § 2. 1. Stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne są określone w załącznikach do rozporządzenia: 1) nr 1 - dla strażaków pełniących służbę w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej; 2) nr 2 - dla strażaków pełniących służbę w komendach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej, z wyłączeniem ośrodków szkolenia; 3) nr 3 - dla strażaków pełniących służbę w komendach powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej; 4) nr 4 - dla strażaków pełniących służbę w Szkole Głównej Służby Pożarniczej; 5) nr 5 - dla strażaków pełniących służbę w pozostałych szkołach Państwowej Straży Pożarnej, instytutach badawczych Państwowej Straży Pożarnej i Centralnym Muzeum Pożarnictwa oraz ośrodkach szkolenia komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej. 2. Wymagania kwalifikacyjne dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej wyznaczonych do pełnienia służby w Wojskowej Ochronie Przeciwpożarowej są określone w załączniku nr 6 do rozporządzenia. § 3. Strażacy, którzy posiadają kwalifikacje do zajmowania stanowisk w korpusie wyższym, mogą zajmować stanowiska w korpusach niższych. § 4. 1. Strażacy mianowani lub powołani na stanowiska służbowe przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowują dotychczasowe stanowiska mimo niespełniania wymagań kwalifikacyjnych określonych w niniejszym rozporządzeniu. 2. Strażacy, którzy zachowali prawo do zajmowania dotychczasowego stanowiska służbowego mimo niespełnienia wymagań kwalifikacyjnych określonych w niniejszym rozporządzeniu, zachowują, odpowiednio do posiadanych kwalifikacji zawodowych, prawo do nadania kolejnego wyższego stopnia w korpusie właściwym dla stopnia, który posiadają, jednak nie wyższego niż stopień określony dla danego stanowiska w niniejszym rozporządzeniu. § 5. Traci moc rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 stycznia 2020 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz. 280). § 6. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. 1) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264). Załącznik nr 1 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej Lp. Rodzaj stanowiska służbowego w korpusie Stanowisko służbowe Maksymalny stopień Staż służby w latach Wykształcenie wymagane do zajmowania niektórych stanowisk służbowych 1 2 3 4 5 6 1 oficerskie Komendant Główny PSP1), C) generał brygadier 18 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 2 Zastępca Komendanta Głównego PSP1), C) nadbrygadier 17 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 3 Dyrektor biura3), C) starszy brygadier 157) wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 4 Zastępca dyrektora biura3), C) starszy brygadier 137) wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 5 Główny księgowyC) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 6 Doradca KomendantaC) starszy brygadier 15 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 7 Rzecznik prasowyC) starszy brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 8 PsychologC) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 9 Główny specjalistaC) starszy brygadier 12 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 10 Naczelnik wydziału3), C) starszy brygadier 12 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 11 Specjalista dziedzinowy C) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 12 Kapelan krajowyC) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 13 Dyżurny operacyjny krajuZ) starszy brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 14 Zastępca naczelnika wydziału3), C) brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 15 Zastępca dyżurnego operacyjnego krajuZ) brygadier 8 - 16 Radca prawnyC) młodszy brygadier - według odrębnych przepisów 17 Kierownik sekcji3), C) młodszy brygadier 8 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 18 Starszy specjalistaC) młodszy brygadier 7 - 19 SpecjalistaC) starszy kapitan 6 - 20 Absolwent-oficerC) kapitan - - 21 aspiranckie Starszy inspektor sztabowyC) aspirant sztabowy 10 wyższe 22 Pomocnik dyżurnego operacyjnego krajuZ) aspirant sztabowy 6 - 23 Starszy inspektorC) aspirant sztabowy 6 - 24 InspektorC) starszy aspirant 4 - 25 Absolwent-aspirantC) aspirant - - 26 podoficerskie Starszy technik sztabowyC) starszy ogniomistrz 10 - 27 Starszy operator sprzętu4), 5), C), Z) starszy ogniomistrz 8 - 28 Starszy ratownik-kierowca5), C), Z) starszy ogniomistrz 5 - 29 Starszy technikC) starszy ogniomistrz 5 - 30 Ratownik-kierowca5), C), Z) ogniomistrz 3 - 31 TechnikC) ogniomistrz 3 - 32 szeregowe Młodszy technikC) starszy strażak 1 - 33 Młodszy ratownik-kierowcaC), Z) starszy strażak 1 - 34 Stażysta6), C), Z) starszy strażak - - Legenda: 1) Stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 oraz z 2023 r. poz. 240 i 347). 2) Ukończone lub ukończenie w okresie 5 lat od dnia powołania lub mianowania na stanowisko służbowe studiów I stopnia lub II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich lub studiów doktoranckich lub kształcenia w szkole doktorskiej lub studiów podyplomowych innych niż przeszkolenie zawodowe, o którym mowa w art. 36 ust. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - uwzględniających w programach treści odpowiadające zadaniom realizowanym na zajmowanym stanowisku. 3) W przypadku komórek realizujących zadania operacyjne stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. 4) Wymagane co najmniej jedno uprawnienie w zakresie eksploatacji urządzeń i sprzętu występującego w danej jednostce organizacyjnej. 5) Wymagane uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii C. 6) Tylko w okresie służby przygotowawczej. 7) W przypadku stanowisk w komórkach organizacyjnych innych niż te wyznaczone jako wiodące do realizacji zadań operacyjnych oraz zadań z zakresu przeciwdziałania zagrożeniom pożarowym oraz innym miejscowym zagrożeniom wymagany staż służby liczony jest jako suma stażu wynikającego ze świadczenia pracy przed przyjęciem do służby w Państwowej Straży Pożarnej oraz stażu służby. C) Codzienny rozkład czasu służby. Z) Zmianowy rozkład czasu służby. Załącznik nr 2 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w komendach wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej, z wyłączeniem ośrodków szkolenia Lp. Rodzaj stanowiska służbowego w korpusie Stanowisko służbowe Maksymalny stopień Staż służby w latach Wykształcenie wymagane do zajmowania niektórych stanowisk służbowych 1 2 3 4 5 6 1 oficerskie Komendant wojewódzki PSP1), C) nadbrygadier 17 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 2 Zastępca komendanta wojewódzkiego PSP1), C) starszy brygadier 15 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 3 Naczelnik wydziału3), C) starszy brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 4 Rzecznik prasowyC) starszy brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 5 PsychologC) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 6 Główny księgowyC) starszy brygadier - według odrębnych przepisów 7 Oficer operacyjny1), Z) brygadier 10 - 8 Zastępca naczelnika wydziału3), C) brygadier 8 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 9 Dyżurny operacyjnyZ) brygadier 8 - 10 Główny specjalistaC) brygadier 8 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 11 Specjalista dziedzinowyC), Z) brygadier - według odrębnych przepisów 12 Kapelan wojewódzkiC) brygadier - według odrębnych przepisów 13 Radca prawnyC) młodszy brygadier - według odrębnych przepisów 14 Kierownik sekcji3), C) brygadier 7 - 15 Zastępca dyżurnego operacyjnegoZ) młodszy brygadier 7 - 16 Starszy specjalistaC) młodszy brygadier 6 - 17 SpecjalistaC) starszy kapitan 5 - 18 Młodszy specjalistaC) kapitan 3 - 19 Absolwent-oficer6), C) kapitan - - 20 aspiranckie Zastępca dyżurnego operacyjnegoZ) aspirant sztabowy 12 wykształcenie wyższe 21 Starszy inspektor sztabowyC) aspirant sztabowy 10 wykształcenie wyższe 22 Pomocnik dyżurnego operacyjnegoZ) aspirant sztabowy 5 - 23 Starszy inspektorC) aspirant sztabowy 5 - 24 InspektorC) starszy aspirant 4 - 25 Absolwent-aspirant6), C) aspirant - - 26 podoficerskie Główny księgowyC) starszy ogniomistrz - według odrębnych przepisów 27 Starszy technik sztabowyC) starszy ogniomistrz 10 - 28 Starszy ratownik-kierowca4), C), Z) starszy ogniomistrz 5 - 29 Starszy technikC) starszy ogniomistrz 5 - 30 Ratownik-kierowca4), C), Z) ogniomistrz 3 - 31 TechnikC) ogniomistrz 3 - 32 szeregowe Młodszy technikC) starszy strażak 1 - 33 Młodszy ratownik-kierowcaC), Z) starszy strażak 1 - 34 Stażysta5), C), Z) starszy strażak - - Legenda: 1) Stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 oraz z 2023 r. poz. 240 i 347). 2) Ukończone lub ukończenie w okresie 5 lat od dnia powołania lub mianowania na stanowisko służbowe studiów I stopnia lub II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich lub studiów doktoranckich lub kształcenia w szkole doktorskiej lub studiów podyplomowych innych niż przeszkolenie zawodowe, o którym mowa w art. 36 ust. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - uwzględniających w programach treści odpowiadające zadaniom realizowanym na zajmowanym stanowisku. 3) W przypadku komórek realizujących zadania operacyjne stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. 4) Wymagane uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii C. 5) Tylko w okresie służby przygotowawczej. 6) Wymagana zgoda Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. C) Codzienny rozkład czasu służby. Z) Zmianowy rozkład czasu służby. Załącznik nr 3 - Stanowiska służbowe, maksymalne stopnie przypisane do poszczególnych stanowisk oraz dodatkowe wymagania kwalifikacyjne dla strażaków pełniących służbę w komendach powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej Lp. Rodzaj stanowiska służbowego w korpusie Stanowisko służbowe Maksymalny stopień Staż służby w latach Wykształcenie wymagane do zajmowania niektórych stanowisk służbowych 1 2 3 4 5 6 1 oficerskie Komendant powiatowy (miejski) PSP1), C) starszy brygadier 12 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym oraz studia2) 2 Zastępca komendanta powiatowego (miejskiego) PSP1), C) starszy brygadier 10 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym 3 Dowódca jednostki ratowniczo-gaśniczej1), C) starszy brygadier 8 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym15) 4 Główny księgowyC) brygadier - według odrębnych przepisów 5 Naczelnik wydziału3), C) brygadier13) 8 wyższe z tytułem zawodowym magistra, magistra inżyniera lub równorzędnym15) 6 Oficer operacyjny1), 10), Z) brygadier 8 - 7 Zastępca dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej1), C) brygadier 6 - 8 Zastępca naczelnika wydziału3), C) młodszy brygadier14) 6 - 9 Dowódca zmiany1), Z) młodszy brygadier 6 - 10 Kierownik sekcji3), C) młodszy brygadier14) 6 - 11 Starszy specjalistaC) młodszy brygadier 6 - 12 Dyżurny operacyjnyZ) młodszy brygadier14) 6 - 13 Starszy ratownik specjalista4), 5), C), Z) starszy kapitan 6 - 14 Zastępca dowódcy zmiany1), Z) starszy kapitan 4 - 15 SpecjalistaC) starszy kapitan 4 - 16 Zastępca dyżurnego operacyjnego10), Z) starszy kapitan 4 - 17 Młodszy specjalistaC) kapitan 3 - 18 Absolwent-oficer6), 11), C), Z) kapitan - - 19 aspiranckie Dowódca jednostki ratowniczo-gaśniczej12), C) aspirant sztabowy 15 wyższe 20 Zastępca dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej12), C) aspirant sztabowy 15 - 21 Dowódca zmianyZ) aspirant sztabowy 12 - 22 Zastępca dowódcy zmianyZ) aspirant sztabowy 10 - 23 Zastępca dyżurnego operacyjnego10), Z) aspirant sztabowy 15 - 24 Kierownik sekcji16), C) aspirant sztabowy 10 - 25 Starszy inspektor sztabowyC) aspirant sztabowy 10 - 26 Starszy dyżurny stanowiska kierowaniaZ) aspirant sztabowy 8 - 27 Dowódca sekcjiZ) aspirant sztabowy 6 - 28 Starszy inspektorC) aspirant sztabowy 6 - 29 Ratownik specjalista4), 5), C), Z) aspirant sztabowy 5 - 30 Dowódca zastępuZ) aspirant sztabowy 4 - 31 InspektorC) starszy aspirant 3 - 32 Młodszy inspektorC) aspirant 3 - 33 Absolwent-aspirant6), 11), C), Z) aspirant - - 34 podoficerskie Główny księgowyC) starszy ogniomistrz - według odrębnych przepisów 35 Dowódca zastępuZ) starszy ogniomistrz 10 - 36 Specjalista dziedzinowyC), Z) starszy ogniomistrz - według odrębnych przepisów 37 Starszy operator sprzętu7), 8), Z) starszy ogniomistrz 10 - 38 Starszy technik sztabowyC) starszy ogniomistrz 10 - 39 Operator sprzętu7), 8), Z) starszy ogniomistrz 6 - 40 Dyżurny stanowiska kierowaniaZ) starszy ogniomistrz 5 - 41 Starszy ratownik medyczny służbyZ) starszy ogniomistrz 5 kwalifikacje przewidziane dla lekarza systemu, pielęgniarki systemu albo ratownika medycznego 42 Starszy ratownik-kierowca8), C), Z) starszy ogniomistrz 5 - 43 Starszy ratownikZ) starszy ogniomistrz 5 - 44 Starszy technikC) starszy ogniomistrz 5 - 45 Młodszy operator sprzętu7), 8), Z) starszy ogniomistrz 4 - 46 Młodszy ratownik specjalista4), 5), C), Z) starszy ogniomistrz 4 - 47 Ratownik medyczny służbyZ) ogniomistrz 3 kwalifikacje przewidziane dla lekarza systemu, pielęgniarki systemu albo ratownika medycznego 48 Ratownik-kierowca8), C), Z) ogniomistrz 3 - 49 RatownikZ) ogniomistrz 3 - 50 TechnikC) ogniomistrz 3 - 51 szeregowe Młodszy ratownikZ) starszy strażak 1 - 52 Młodszy ratownik-kierowca8), C), Z) starszy strażak 1 - 53 Młodszy technikC) starszy strażak 1 - 54 Stażysta9), C), Z) starszy strażak - - Legenda: 1) Stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 oraz z 2023 r. poz. 240 i 347). 2) Ukończone lub ukończenie w okresie 5 lat od dnia powołania lub mianowania na stanowisko służbowe studiów I stopnia lub II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich lub studiów doktoranckich lub kształcenia w szkole doktorskiej lub studiów podyplomowych innych niż przeszkolenie zawodowe, o którym mowa w art. 36 ust. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - uwzględniających w programach treści odpowiadające zadaniom realizowanym na zajmowanym stanowisku. 3) W przypadku komórek realizujących zadania operacyjne stanowisko związane z kierowaniem działaniami ratowniczymi, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. 4) W przypadku stanowiska służbowego w codziennym rozkładzie czasu służby stanowisko służbowe przewidziane wyłącznie dla strażaka wykonującego zadania instruktora w zakresie przypisanej dziedziny ratownictwa. 5) Stanowisko służbowe przewidziane dla strażaka wykonującego zadania w zmianowym rozkładzie czasu służby w ramach specjalistycznej grupy ratowniczej. 6) Pierwsze stanowisko służbowe dla absolwenta szkoły Państwowej Straży Pożarnej, bezpośrednio po zakończeniu służby kandydackiej, na okres co najmniej 2 lat, lecz nie dłużej niż na 3 lata. 7) Wymagane co najmniej 3 uprawnienia w zakresie eksploatacji urządzeń i sprzętu występującego w danej jednostce organizacyjnej. 8) Wymagane uprawnienia do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii C. 9) Tylko w okresie służby przygotowawczej. 10) Tylko w KM/KP PSP kat. I i II. 11) Wymagana zgoda Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w przypadku stanowiska w codziennym rozkładzie czasu służby. 12) Tylko w jednostkach ratowniczo-gaśniczych o liczbie etatów nie większej niż 50 oraz w jednostkach ratowniczo-gaśniczych, w których nie funkcjonują specjalistyczne grupy ratownicze wykonujące zadania w ramach centralnego odwodu operacyjnego. 13) W przypadku KM/KP PSP kat. I - starszy brygadier. 14) W przypadku KM/KP PSP kat. I - brygadier. 15) Lub wykształcenie wyższe z tytułem zawodowym inżyniera oraz studia podyplomowe inne niż przeszkolenie zawodowe, o którym mowa w art. 36 ust. 11 us